Μια επιφύλαξη για την «πρωτοπορία»

Υπάρχει ένα ωραίο και πετυχημένο κόλπο στην πολιτική. Λέει ο κάποιος: «Εγώ κατέβασα μια πολύ προοδευτική πρόταση που θα έλυνε όλα τα προβλήματα, αλλά αυτοί δεν συναίνεσαν και ακολούθησαν τη δική τους πρόταση. Σας διαβεβαιώνω ότι θα παραμείνω στις επάλξεις των σωστών απόψεων, έστω και μόνος». Καμιά φορά δεν είναι κόλπο, αλλά το πιστεύει αυτός που το λέει και αισθάνεται σαν τον Λεωνίδα στις Θερμοπύλες. 
Για να γειώσω το παράδειγμα ας το μεταφέρουμε στη στάση των κομμάτων μας ή των ευρωβουλευτών μας στην Ευρωβουλή. Λέει ο δείνας ευρωβουλευτής: «Η πρότασή μας ήταν η καλύτερη για την προάσπιση των εθνικών μας δικαίων, δεν την ψήφισαν όμως οι άλλοι ευρωβουλευτές, ούτε καν οι άλλοι Έλληνες κι έτσι δεν πέρασε. Σας διαβεβαιώνω ότι θα παραμείνω στις επάλξεις του πατριωτικού αγώνα». Συνήθως ακολουθούν λογίδρια για το ανθελληνικό κλίμα στην Ευρώπη και τη Νέα Τάξη Πραγμάτων που επιβουλεύεται τον περήφανο πολιτισμό μας.
Τι δεν λέει ο περήφανος ευρωβουλευτής μας, ο οποίος με κάποιες διαφορές ύφους θα μπορούσε να ανήκει σε πολλά ελληνικά κόμματα; Ότι στην ευρωβουλή δεν πλειοψηφεί κανένας πολιτικός σχηματισμός. Ακόμα και οι συντηρητικοί που είναι οι περισσότεροι, αποτελούν μειοψηφία του συνόλου των ευρωβουλευτών, πόσο μάλλον τα μικρότερα κόμματα ή οι εθνικές ομάδες, που ακόμα κι όλους τους Έλληνες βουλευτές να πείσεις να ψηφίσουν τη θέση σου δεν θα έπιανες πάνω από ένα 3%. Στην Ευρωβουλή για να είσαι αποτελεσματικός και να δικαιώσεις τους ψηφοφόρους που σε έστειλαν εκεί, πρέπει να συμμαχήσεις και να διαπραγματευτείς αν θέλεις να έχεις και αποτέλεσμα. Το να κατεβάζεις μόνος σου προτάσεις και να προσπαθείς να στις ψηφίσει κανένας ή να σαν νομίζεις ότι δουλεύεις όταν παίζεις πασιέντζα στον υπολογιστή στο γραφείο.
Η «πρωτοπορία»
Πολλές φορές δηλαδή, αυτός που «μπαίνει μπροστά» και το δηλώνει αυτό ως προσόν, δεν κάνει παρά ένα βήμα προς τον δικό του αυτοεπιβεβαιωμένο εγωισμό. Προβάλλει το εγώ του, ως πρωτοπορία, μπροστά από το «εμείς» ημών των υπολοίπων, διεκδικώντας φυσικά γι’ αυτό το εγώ, το ρόλο του αλάνθαστου και του σωστού.
Έχω μια επιφύλαξη προς όποιον δηλώνει ότι είναι πρωτοπόρος ή ηγέτης. Ιδιαίτερα όταν λέει μισές αλήθειες για τον ρόλο του, κι όταν η στάση του δεν ωφελεί τελικά το σύνολο. Νομίζω ότι είναι πιο αποτελεσματικό και πιο ωφέλιμο, να παλεύεις, να διαπραγματεύεσαι και να υποχωρείς ακόμα ακόμα, αν στο τέλος επιτυγχάνεις μια συμφωνία που μας πάει όλους πιο μπροστά. Δύο βήματα μπροστά, ένα πίσω, που έλεγε και το παλιό σύνθημα. Κι όχι δεκάδες μπροστά αλλά οι πίσω, οι πολλοί, ακίνητοι και ηττημένοι.
Οι «φίλοι του λαού»
Από αυτή τη σκοπιά, το ζητούμενο στις μέρες που περνάμε, δεν είναι οι καλές προτάσεις, τα ισχυρά αιτήματα ή οι πρωτοπόρες ιδέες. Αντίθετα, σημασία έχει αν στο τέλος επιτευχθεί συμφωνία, αν μπορέσουν οι πολλοί να ωφεληθούν. Γιατί η δημοκρατία είναι ένα σύστημα συναίνεσης με στόχο την κοινωνική ευημερία. Δεν είναι ένας ιμάντας για να κάνουν το κομμάτι τους οι λαϊκιστές και οι λαοπλάνοι. Και η ιστορία έδειξε ότι αυτοί που μιλούν πολύ για τον λαό και θέλουν να τον κάνουν «ισχυρό» στο τέλος κινούνται εναντίον του. Πολλοί «φίλοι του λαού», έγιναν γρήγορα «εχθροί του λαού».



Η κρίση ως ευκαιρία και η δικτύωση

Ακούμε αυτές τις μέρες, ότι η κρίση μπορεί να μην είναι μόνο μια καταστροφή, αλλά μπορεί να μετατραπεί και σε μια ευκαιρία. Και ακούμε και παραδείγματα ανθρώπων που πήραν αλλιώς τη ζωή τους και κατάφεραν να ορθοποδήσουν ή και να μεγαλουργήσουν ακόμα ακόμα. Τα ιστορικά παραδείγματα άλλωστε συνηγορούν σε αυτό: Διαλυμένοι οι πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία έρχονται στην Ελλάδα η οποία δεν τους υποδέχεται και σε όλες τις περιπτώσεις με τις καλύτερες συνθήκες. Κι όμως γρήγορα οι πρόσφυγες έγιναν η ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας. Παράδειγμα πιο κοντινό, οι Αλβανοί μετανάστες στην Ελλάδα, που σε λιγότερο από 20 χρόνια. κάνοντας τις χειρότερες δουλειές που μπορούσαμε να τους δώσουμε, και ζώντας στις χειρότερες συνθήκες, κατάφεραν να μετατραπούν σε σύγχρονους επιχειρηματίες και εργαζομένους με αξιοπρόσεκτη αποταμίευση και ιδιοκτησίες στο όνομά τους.
Μπορεί όντως μια κρίση να μετατραπεί σε ευκαιρία, με δύο όμως παραμέτρους που πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας.
Η πρώτη είναι, ότι πρέπει να υπάρχουν οι ελάχιστοι υλικοί όροι και δυνατότητες. Μπορεί άραγε ένας πτυχιούχος Έλληνας νέος σήμερα, να κάνει τη δουλειά ενός μετανάστη και να ζει όπως ζει εκείνος ώστε να του μένει κι από τη…μύγα ξύγκι; Ζεις με 400 ή 500 ευρώ;
Η δεύτερη παράμετρος είναι παρεμφερής: Για να αξιοποιήσεις μια ευκαιρία, πρέπει να μπορείς να την προσεγγίσεις, να τη δεις έστω. Χρειάζεσαι μια ελάχιστη δικτύωση. Φτώχια σήμερα, δεν είναι μόνο η έλλειψη χρημάτων, αλλά και η περιθωριοποίηση, η άγνοια, η έλλειψη εκπαίδευσης. Όλα εκείνα δηλαδή που σε κάνουν μέρος μιας κοινότητας, ενεργό πολίτη.
Ναι, η κρίση μπορεί να γίνει και έναυσμα για κάτι καλύτερο. Οφείλουμε να θυμόμαστε όμως ότι για ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού, η κρίση δεν είναι παρά το βάθεμα της ήδη δραματικής κατάστασής τους. Και στην προσπάθεια του κράτους να μην πτωχεύσουν και νέα τμήματα του πληθυσμού, μπορεί να ξεχαστούν πάλι οι ήδη φτωχοί και «αποκλεισμένοι».