Δευτέρα 6 Δεκεμβρίου 2021 10:13
Τελευταία Ενημέρωση: 12 Μαΐου 2015
Ήπειρος

Κρατάνε μία τέχνη που χάνεται

Off

Από τις τέχνες εκείνες που αργοσβήνουν με την πάροδο των ετών, η καλαθοπλεκτική, με τη χρησιμοποίηση φυσικών πρώτων υλών, όπως είναι τα καλάμια ή τα κλαδιά από ιτιά και λυγαριά, με ή χωρίς φλοιό. Ελάχιστοι είναι εκείνοι που συνεχίζουν την παράδοση και σήμερα, πλέκοντας και δένοντας καλάθια, κοφίνια ή πανέρια, και πουλώντας τα χέρι με χέρι σε κάθε πόλη. 
Οι περισσότεροι καλαθοπλέκτες ή καλαθάδες, όπως τους λένε σε διάφορες περιοχές της χώρας, εντοπίζονται σήμερα στην περιοχή της Ροδόπης και του Έβρου, όπου η τέχνη περνά από γενιά σε γενιά, αν και τα τελευταία χρόνια ελάχιστοι είναι οι νέοι που θέλουν να μάθουν την τέχνη από τους γονείς ή τους παππούδες τους.
Από τη μία η χρήση καλαθιών από άλλα υλικά, περισσότερο βιομηχανοποιημένα, λιγότερο φυσικά, αλλά εξίσου ανθεκτικά και από την άλλη, ο διαρκώς μειούμενος αριθμός των καλαθάδων ή καλαθοπλεκτών, έχουν σχεδόν οδηγήσει στην εξαφάνιση της εικόνας του καλαθοπλέκτη να γυρίζει στις πόλεις με την πραμάτεια του στα χέρια για να την πουλήσει.
Δύο από αυτούς, είχαμε την τύχη να τους συναντήσουμε το πρωί της Τρίτης στην παραλίμνια περιοχή. Από την οικογένεια Κιαζίμ με καταγωγή από την Ξάνθη, οι καλαθοπλέκτες έχουν εγκατασταθεί τις τελευταίες ημέρες στην περιοχή, κόβοντας και συλλέγοντας καλάμια από τις όχθες της λίμνης.
Η τέχνη είναι δύσκολη και απαιτητική, ενώ για λόγους που έχουν να κάνουν και με τη μορφή της πρώτης ύλης, αλλά και με την κόπωση στα χέρια, η διάρκεια της δουλειάς δεν ξεπερνά τους δύο μήνες το χρόνο.
Αυτή βέβαια είναι η μία όψη του νομίσματος, των προβλημάτων δηλαδή που δημιουργούνται λόγω της φύσης της δουλειάς. 
Η δεύτερη όψη έχει να κάνει με το ότι δεν πρόκειται για μία δουλειά αναγνωρισμένη από το κράτος, που μέσω των αρμόδιων οργάνων του απαιτεί από τους καλαθοπλέκτες να κάνουν έναρξη άσκησης του επαγγέλματος και να εμφανίζουν παραστατικά για την αγορά των πρώτων υλών. 
«Τι χαρτιά να τους δείξουμε εμείς και από πού; Από τα κανάλια, που μπαίνουμε για να κόψουμε τα καλάμια;», αναρωτήθηκε ο ένας εκ των δύο καλαθάδων.

Μεγάλη προετοιμασία
Η δουλειά πάντως έστω κι αν φαίνεται, εύκολη δεν είναι… Για την κατασκευή ενός καλαθιού, απαιτούνται 1-2 ώρες, όμως με την προϋπόθεση, ότι έχει ολοκληρωθεί η υπόλοιπη διαδικασία εκ των προτέρων. Η διαδικασία απαιτεί τον εντοπισμό του σωστού καλαμιού ή άλλου κλαδιού που να είναι ευλύγιστο και ανθεκτικό στην καταπόνηση και σε σχετικές συνθήκες υγρασίας. Αφού συλλεγούν, γίνεται το καθάρισμα, το σκίσιμο και στη συνέχεια το υλικό μένει στην άκρη για να ξεραθεί. Πριν αρχίσει το πλέξιμο, τα βρέχουν με νερό για να μαλακώσουν. Η αρχή γίνεται από τη βάση, που πρέπει να έχει μεγάλη αντοχή και έτσι το πλέξιμο είναι πιο πυκνό. Ακολουθεί ο σκελετός, τοποθετώντας κάθετα προς τη βάση, χλωρά καλάμια, σκισμένα σε λωρίδες, πάνω στα οποία πλέκουν τα τοιχώματα.
Η διαδικασία απαιτεί ένα διάστημα 1-2 ωρών, ανάλογα με το μέγεθος του καλαθιού. 
Η χρήση τους και παλαιότερα, αλλά και σήμερα γίνεται για την αποθήκευση τροφίμων, ρούχων, υλικών του νοικοκυριού, ενώ παλαιότερα υπήρχε μεγάλη χρήση στην πρωτογενή παραγωγή όπου αγρότες μετέφεραν με τα καλάθια την παραγωγή τους.
«Δεν είναι εύκολη δουλειά ούτε και δίνει πολλά λεφτά. Ίσα ίσα ένα μεροκάματο για τις οικογένειές μας. Τα παιδιά δε θέλουν να μάθουν τη δουλειά γιατί τους φαίνεται δύσκολη και σε λίγα χρόνια, θα χαθεί η τέχνη μας», λέει ο ένας εκ των δύο καλαθάδων.
Στη συντριπτική τους πλειοψηφία, όσοι εξακολουθούν να ασχολούνται σήμερα με την καλαθοπλεκτική ειδικά στην περιοχή του Έβρου και της Ροδόπης, είναι αθίγγανοι, που προσπαθούν να επιβιώσουν διατηρώντας πάντως ζωντανή μία αρχαία τεχνική.

Του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Powerd By  

Εκδοτης & Διευθυντης:
Φωτεινή Τζέκα - Παπαγεωργίου